نحوه قدرت گرفتن بنی امیه پس از رحلت رسول اکرم

فارسی 9655 نمایش |

در تاریخ اسلام، در پنجاه ساله بین وفات پیامبر اکرم (ص) و شهادت حسین بن علی (ع)، جریانات و تحولات فوق العاده ای رخ داد. محققین امروز، آنهایی که به اصول جامعه شناسی آگاه هستند، متوجه نکته ای شده اند. مخصوصا عبدالله علائلی با اینکه سنی است، شاید بیشتر از دیگران روی این مطلب تکیه می کند. می گوید: بنی امیه بر خلاف همه قبایل عرب (قریش و غیر قریش) تنها یک نژاد نبودند، نژادی بودند که طرز کار و فعالیتشان شبیه طرز کار یک حزب بود، یعنی افکار خاص اجتماعی داشتند، تقریبا نظیر یهود و در عصر ما و بلکه در طول تاریخ که نژادی هستند با یک فکر و ایده خاص که برای رسیدن به ایده خودشان گذشته از هماهنگی ای که میان همه افرادشان وجود دارد، نقشه و طرح دارند.
قدمای مورخین، بنی امیه را به صورت یک نژاد زیرک و شیطان صفت معرفی کرده اند و امروز با این تعبیر از آنها یاد می کنند که بنی امیه همان گروهی هستند که با ظهور اسلام، بیش از هر جمعیت دیگری احساس خطر کردند و اسلام را برای خودشان خطری عظیم شمردند و تا آنجا که قدرت داشتند با اسلام جنگیدند، تا هنگامی که مطمئن شدند دیگر مبارزه با اسلام فایده ندارد، لذا آمدند و اسلام ظاهری اختیار کردند و به قول عمار یاسر: «ما اسلموا ولکن». و پیغمبر اکرم (ص) هم با آنها معامله «مؤلفه قلوبهم» می کرد، یعنی مردمی که اسلام ظاهری دارند ولی اسلام در عمق روحشان نفوذ نکرده است.
پیغمبر اکرم (ص) در زمان خودش نیز هیچ کار اساسی را به بنی امیه واگذار نکرد ولی بعد از پیغمبر تدریجا بنی امیه در دستگاه های اسلامی نفوذ کردند و بزرگترین اشتباه تاریخی و سیاسی که در زمان عمر بن خطاب رخ داد، این بود که یکی از پسران ابوسفیان به نام یزید والی شام شد و بعد از او معاویه حاکم شام شد و بیست سال یعنی تا آخر حکومت عثمان بر شامات که مشتمل بر سوریه فعلی و قسمتی از ترکیه فعلی و لبنان فعلی و فلسطین فعلی بود، حکومت می کرد.
در اینجا یک جای پا و به اصطلاح جای مهری برای بنی امیه پیدا شد و چه جای مهر اساسی ای! عثمان که خلیفه شد گو اینکه با سایر بنی امیه از نظر روحی تفاوت هایی داشت (آدم خاصی بود، با ابوسفیان متفاوت بود) ولی بالاخره اموی بود. باری، پای بنی امیه به طور وسیعی در دستگاه اسلامی باز شد. بسیاری از مناصب مهم اسلامی مانند حکومت های مهم و بزرگ مصر، کوفه و بصره، به دست بنی امیه افتاد. حتی وزارت خود عثمان به دست مروان حکم افتاد.
این، قدم بس بزرگی بود که بنی امیه به طرف مقاصد خودشان پیش رفتند. معاویه هم روز به روز وضع خودش را تحکیم می کرد. تا زمان عثمان اینها فقط دو نیرو در اختیار داشتند، یکی پست های مهم سیاسی، قدرت سیاسی و دیگر، بیت المال، قدرت اقتصادی.
با کشته شدن عثمان، معاویه، نیروی دیگری را هم در خدمت خودش گرفت و آن اینکه، یک مرتبه داستان خلیفه مقتول و مظلوم را مطرح کرد و احساس دینی و مذهبی گروه زیادی از مردم را (لااقل در همان منطقه شامات) در اختیار گرفت.
می گفت: خلیفه مسلمین، خلیفه اسلام، مظلوم کشته شد، «من قتل مظلوما فقد جعلنا لولیه سلطانا»؛ «هر کس به ستم کشته شود، به وارث او تسلطی داده ایم.» (اسراء/ 33)، انتقام خون خلیفه مظلوم واجب است، باید گرفت. احساسات دینی صدها هزار و شاید میلیون ها نفر از مردم را به نفع مقاصد خویش در اختیار گرفت. خدا می داند که معاویه در روضه عثمان خواندن های خود، چقدر از مردم اشک گرفته است، آن، در زمان خلفای پیش از عثمان، آن هم دوره عثمان، این هم در قتل عثمان که تقریبا مقارن است با خلافت علی (ع). بعد از شهادت علی (ع)، معاویه خلیفه مطلق مسلمین شد و دیگر همه قدرت ها در اختیار او قرار گرفت. در اینجا یک قدرت چهارم را نیز توانست استخدام بکند و آن این بود که شخصیت های دینی و به اصطلاح امروز روحانیت را اجیر خودش کرد. از آن روز بود که یک مرتبه شروع کردند به جعل و وضع حدیث در مدح عثمان و حتی مقداری در مدح شیخین، چون معاویه، این را به نفع خودش می دانست و به ضرر علی (ع). و چه پول ها که در این راه مصرف و خرج شد. علی (ع) در کلمات خودشان به خطر عظیم بنی امیه اشاره ها کرده اند.

منـابـع

مرتضی مطهری- حماسه حسینی جلد 1- صفحه 263-266

کلیــد واژه هــا

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

بـرای اطلاعـات بیشتـر بخوانیـد