کتاب تفسیر آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن

English فارسی 13767 نمایش |

تفسیری از قرآن مجید در دوران معاصر (قرن چهاردهم) و از تفاسیر مهم شیعه به زبان عربی. این تفسیر که از اول قرآن شروع شده، متأسفانه تا آیه 58 سوره نساء و آیه 6 سوره مائده، بیشتر نیست و چون مؤلف بزرگوار، از دنیا رحلت نمود، تفسیر ناتمام مانده است. در این تفسیر، گاهی مؤلف با بهره گیری از روش «مزجی» در زمینه های گوناگون، از فلسفه و لغت و روایات برای تبیین یک مفهوم استفاده کرده است ولی ظاهرا روش او در تفسیر، روش مأثور یا روایی است.

معرفی اجمالی مؤلف:
شیخ محمدجواد بلاغی فرزند شیخ حسن بن شیخ طالب.... بلاغی نجفی، از علمای مشهور و فقیه اصولی، حکیم و محدث و از مجاهدین شیعه در قرن اخیر است. او در سال 1282 هـ ق در نجف اشرف متولد شد. مقدمات علوم را نزد علمای آنجا فرا گرفت و آنگاه در سال 1396 ق به کاظمین رفت، در آنجا با دختر سید موسی جزائری کاظمی ازدواج کرد. مجددا سال 1312 ق به نجف برگشت. اساتید او عبارت بودند از حاج آقا رضا همدانی، آخوند ملا محمدکاظم خراسانی، سیدمحمد هندی، شیخ محمدطه نجف.
علوم عقلی را نیز در محضر میرزا علامه برغانی حائری و میرزا علی نقی برغانی حائری، تحصیل کرد. بلاغی سال 1326 ق به سامرا هجرت کرد و شاگرد میرزا محمدتقی شیرازی شد و ده سال آنجا کسب فیض کرد. چندین کتاب و رساله در آنجا تألیف و بعد در کاظمین ساکن شد. او در کنار استادش میرزای شیرازی با انگلیسی ها و استعمار و اشغال عراق، مبارزه کرد و بعد از دو سال به نجف (وطن خود) برگشت و در آنجا به تدریس و فتوی و تألیف و تصنیف مشغول شد.
شیخ بلاغی مدت اقامتش در کاظمین، توانست با تلاش زیاد با فضلای یهودی و نصرانی در بغداد دوستی و ارتباط برقرار کند و زبان عبری و ارمنی و انگلیسی و ادبیات آنها را بیاموزد، و اطلاعات عمیقی از کتب آنها و مذاهبشان بدست آورد. از این رو، این عالم بزرگ، از معدود علمای معاصر اسلامی است که در مقابل مسیحیان و یهودیان و مادیون و هجوم فرهنگی غرب و تبلیغات آنها، مقاومت کند و با قلم و زبان به رد شبهات آنان بپردازد و در نهایت توانست مجموعه ای از مباحث و احتجاجات علمی خود در رد یهود و نصارا فراهم، ولی از ذکر نام خودش بر مؤلفاتش ابا داشت. او مؤلفات نفیسی دارد که هر کدام در نوع خود کم نظیر و از مفاخر کتب شیعه است. شیخ جواد بلاغی سال 1352 ق، در سن 70 سالگی رحلت نمود و در حجره سوم جنوب غربی صحن حضرت امیرالمؤمنین (ع)، در نجف اشرف مدفون است.

ساختار کتاب:
کتاب دو بخش است. در یک جلد مقدمه و تفسیر سوره های بقره و آل عمران. مقدمه این تفسیر دارای عناوین گوناگون و مطالبی به شرح زیر که در آن بررسی شده است. حقیقت اعجاز، دلالت آن بر حقانیت پیغمبران، تنوع معجزات، فلسفه فرستادن قرآن به عنوان یک معجزه برای اعراب جاهلی. امتیاز قرآن بر دیگر معجزات از جهات گوناگون (تاریخی، استدلالی، علم غیب و... )، چگونگی جمع آوری قرآن در یک مصحف و زمان آن، عدم تحریف لفظی قرآن به ویژه از دیدگاه شیعه امامیه، اختلاف قرائات، نیاز به تفسیر قرآن و شرایط و شئون آن، نقد تفسیر هایی چون «الدر المنثور و کشاف»، بحث عام و خاص و ادراک عقلی و قلبی.
بخش اول کتاب 392 صفحه و بخش دوم که شامل تفسیر سوره نساء تا آیه 58 است. در پایان جزء دوم، مؤلف آیه 6 از سوره مائده را تفسیر کرده است. بخش دوم این تفسیر در 149 صفحه می باشد. این کتاب تفسیر، شامل مطالب متنوع دیگری از جمله: بقاء نفس بعد از مرگ، شفاعت، جبر و اختیار، تعدد زوجات در اسلام، محکمات و متشابهات، وضع انجیل ها، میراث پیغمبر، نبوت مسیح، ازوداج موقت، حرمت میگساری و سابقه آن در ادیان گذشته، تیمم و وضو.

دیدگاه آقا بزرگ تهرانی در تفسیر آلاء الرحمان
صاحب «الذریعه» آقا بزرگ تهرانی می فرماید: این تفسیر قرآن یکی از گرانمایه ترین آثار مؤلف و مناسب ترین و شایسته ترین تفسیر قرآن برای این زمان است. مفسران نیز بعد از او در ایران از پژوهش های او، بهره بردند. این آخرین کتاب مؤلف قبل از فوت او بود که ناتمام ماند.

چاپ و نشر
چاپ اول این تفسیر در سال 1351=1933 میلادی در شهر صیدا (لبنان) انجام شد.

منـابـع

شیخ آقابزرگ تهرانی- الذریعه

دائرة المعارف بزرگ اسلام از آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، تفسیر نوین، فهرست چاپی عربی و ...

محمدعلی مدرس خیابانی- ریحانة الادب

فهرست آستان قدس رضوی 4/462

شیخ آقابزرگ تهرانی- اعلام الشیعه

کلیــد واژه هــا

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها