جستجو

اهداف نوشتن کتاب نظام حقوق زن در اسلام

از استاد مرتضی مطهری مجموعه مقالاتی در سالهای 45- 46 در مجله زن روز تحت عنوان "زن در حقوق اسلامی" چاپ شد و توجه فراوانی را به خود جلب کرد. موجب شگفتی است که این مقالات در آن مجله اولین بار بدون هیچ دخل و تصرفی نشر یافته و سوال است که چگونه استاد آن مجله را برای این سلسله مقالات انتخاب کردند. خود ایشان در مورد شأن نزول این مقالات مطالبی عنوان کرده اند:
در سال 45 تب تعویض قوانین مدنی در مورد حقوق خانوادگی، در سطح مجلات، خصوصا مجلات زنانه، سخت بالا گرفت. و نظر به اینکه بسیاری از پیشنهادهایی که می شد بر ضد نصوص مسلم قرآن بود، طبعا ناراحتی هایی در میان مسلمانان ایران به وجود آورد. در این میان، قاضی فقید ابراهیم مهدوی زنجانی، عفی الله عنه، بیش از همه گرد و خاک می کرد و حرارت به خرج می داد. مشارالیه لایحه ای در چهل ماده به همین منظور تنظیم کرد و در مجله فوق الذکر چاپ نمود.
مجله مزبور نیز با چاپ صفحاتی جدول دار و به اصطلاح آن روز "کوپن"، از خوانندگان خود درباره چهل ماده پیشنهادی نظر خواست. مشارالیه ضمنا وعده داد طی یک سلسله مقالات در مجله فوق الذکر، به طور مستدل از چهل ماده پیشنهادی خود دفاع نماید.
مقارن این ایام یکی از مقامات محترم و مشهور روحانی تهران به این بنده تلفن کردند و اظهار داشتند در مجلسی با مدیران مؤسسه کیهان و مؤسسه اطلاعات ملاقاتی داشتم و درباره برخی مطالب که در مجلات زنانه این دو مؤسسه درج می شود تذکراتی دادم. آنها اظهار داشتند اگر شما مطالبی دارید بدهید، ما قول می دهیم که در همان مجلات عینا چاپ شود.
معظم له پس از نقل این جریان، به من پیشنهاد کردند که اگر وقت و فرصت اجازه می دهد، این مجلات را بخوانم و برخی تذکرات لازم در هر شماره بدهم.
بنده گفتم من به این صورت که در هر شماره حاشیه ای بر گفته ای بنویسم حاضر نیستم، ولی نظر به اینکه آقای مهدوی قرار است یک سلسله مقالات دیگر در دفاع از چهل ماده پیشنهادی خود در مجله زن روز بنویسد، من حاضرم طی سلسله مقالاتی درباره همان چهل ماده در همان مجله در صفحه مقابل بحث کنم. تا هر دو منطق در معرض افکار عمومی قرار گیرد.
معظم له از من فرصت خواستند تا بار دیگر با متصدیان تماس بگیرند. مجددا به من تلفن کردند و موافقت آن مجله را با این شکل اعلام داشتند. پس از این جریان این بنده نامه ای به آن مجله نوشت و آمادگی خود را برای دفاع از قوانین مدنی تا آن حد که با فقه اسلام منطبق است اعلام کرد و درخواست نمود که مقالات اینجانب و مقالات آقای مهدوی دوش به دوش یکدیگر و در برابر یکدیگر در آن مجله چاپ شود. ضمنا یادآوری کرد که اگر آن مجله با پیشنهاد من موافق است عین نامه مرا به علامت موافقت چاپ کند.
مجله موافقت کرد و عین نامه در شماره 87 مورخه 45/8/7 آن مجله چاپ شد و اولین مقاله در شماره 88 درج گردید.
من قبلا ضمن مطالعات خود درباره حقوق زن، کتابی از مهدوی فقید در این موضوعات خوانده بودم و مدتها بود که به منطق او و امثال او آشنا بودم. به علاوه، سالها بود که حقوق زن در اسلام مورد علاقه شدید من بود و یادداشت های زیادی در این زمینه تهیه کرده و آماده بودم. مقالات مهدوی فقید چاپ شد و این مقالات نیز رو در روی آنها قرار گرفت.
طبعا من از موضوعی شروع کردم که مشارالیه بحث خود را شروع کرده بود. درج این سلسله مقالات مشارالیه را در مشکل سختی قرار داد، ولی شش هفته بیشتر طول نکشید که با سکته قلبی درگذشت و برای همیشه از پاسخگویی راحت شد. در آن شش هفته این سلسله مقالات جای خود را باز کرد.
علاقه مندان، هم از من، و هم از مجله تقاضا کردند که این سلسله مقالات مستقلا ادامه یابد، با این تقاضاها موافقت شد و تا 33 مقاله ادامه یافت. اگر چه در این 33 مقاله فقط قسمتی از آنچه در نظر بود نگارش یافت و مطالب زیادی باقی ماند، ولی این بنده به علت خستگی و مشاغل دیگر از تنظیم و نگارش آنها خودداری کردم.
علاقه مندان به این مقالات از آن وقت تاکنون مکرر تقاضای تجدید چاپ آنها را به صورت کتابی مستقل کرده اند و این بنده به انتظار اینکه آنها را تکمیل و یک دوره کامل از "نظام حقوق زن در اسلام" یک جا چاپ کنم، از تجدید چاپ خودداری می کردم، بعد چون احساس کردم که این انتظار از خودم چندان به جا نیست به آنچه موجود است قناعت شد.
مسائلی که در این سلسله مقالات طرح شد عبارت است از: خواستگاری، ازدواج موقت (متعه)، زن و استقلال اجتماعی، اسلام و تجدد زندگی، مقام زن در قرآن، حیثیت و حقوق انسانی، مبانی طبیعی حقوق خانوادگی، تفاوت های زن و مرد، مهر و نفقه، ارث، طلاق، تعدد زوجات.
مسائلی که باقی ماند و یادداشتهایش آماده شد عبارت است از: حق حکومت مرد در خانواده، حق حضانت کودک، عده و فلسفه آن، زن و اجتهاد و افتاء، زن و سیاست، زن در مقررات قضایی، زن در مقررات جزایی، اخلاق و تربیت زن، پوشش زن، اخلاق جنسی: غیرت، عفاف، حیا و غیره، مقام مادری، زن و کار خارج و یک عده مسائل دیگر.
 

منابع

  • مرتضی مطهری- نظام حقوق زن در اسلام- صفحه 26-24

کلید واژه ها

ادبیات مرتضی مطهری اسلام زن و شوهر حق قرآن

مطالب مرتبط

آینده در قلمرو اسلام نظر دین اسلام درباره آزادی عقیده جایگاه روابط زن و شوهر در دین اسلام ابدی بودن حجیت قرآن و رسالت پیامبر گرامی اسلام تفاوت اسلام با غرب در مورد حق حاکمیت مردم ظهور مهدی موعود و وضعیت ظالم و مظلوم نظریه گرایش دوگونه انسان ها به حق و باطل

اطلاعات بیشتر

ابزار ها